De noodzaak van een designated survivor op Prinsjesdag

 Wie kent de bekendeNetflix-serie ‘Designated Survivor’ niet? De essentie van deze serie is dat Tom Kirkman, ‘gewoon’ een kabinetslid, van het ene op het andere moment president van de Verenigde Staten wordt. De oorzaak daarvan is dat een groepering een aanslag heeft gepleegd op het kabinet van de Verenigde Staten, waardoor de president en alle toppolitici de dood vinden.1 Tom Kirkman is dus de designated survivor, de aangewezen overlever. Dit is een van tevoren aangewezen persoon die de leiding van het land op zich neemt in het onwaarschijnlijke geval dat een aanslag wordt gepleegd op de regering (en eventueel ook op het parlement indien de aanslagplegers daarvoor kiezen). De aangewezen persoon zou een ambtenaar kunnen zijn, zoals in bovengenoemde serie, maar het zou bijvoorbeeld ook een minister kunnen zijn. In ons land besloot de regering, geïnspireerd door de Netflix-serie ‘Designated Survivor’ en het feit dat de Verenigde Staten daadwerkelijk zo’n persoon heeft2, een minister vooraf als zodanig aan te wijzen.3 In deze blog zal ik jullie meer vertellen over het concept van de designated survivor en meer specifiek over de noodzaak van het besluit van onze regering om dit concept over te nemen in Nederland.

 

De Grondwet

De introductie van het designated survivor-concept in Nederland doet de schijn wekken dat er voorheen geen voorziening was in geval van een aanslag op het Nederlandse bestuur. Schijn bedriegt, want ten eerste zijn er de kaders van de Grondwet die ons wijzen richting een oplossing. 

 

Een nieuwe regering

De meest waarschijnlijke oplossing die in de Grondwet kan worden gevonden is dat na een aanslag op bijvoorbeeld Prinsjesdag, op welke dag de Koning de troonrede voorleest, de Raad van State de taak van staatshoofd (Koning) op zich zal nemen. Dit volgt uit art. 37 in combinatie met art. 38 van de Grondwet. Vervolgens zal de Raad van State een nieuwe minister-president benoemen, hetgeen zou kunnen worden afgeleid uit art. 42 lid 1 van de Grondwet. In ons voorbeeld van de aanslag op Prinsjesdag heeft namelijk ook onze minister-president Mark Rutte zijn laatste adem uitgeblazen. Ten slotte creëren de Raad van State en de minister-president de regering door de overige ministers, naast de minister-president, te benoemen.4

 Een mogelijke complicatie hierbij is echter dat de Raad van State slechts het koninklijk gezag uitoefent ingevolge art. 38 van de Grondwet als er geen ander alternatief meer mogelijk is. Vast staat namelijk dat bij overlijden van de Koning de oudste erfopvolger van de Koning laatstgenoemde zal opvolgen (art. 25 van de Grondwet). Dit is relevant, omdat op Prinsjesdag de erfopvolgers van de Koning mogelijk niet aanwezig zijn in de Ridderzaal. Als onze huidige Koning Willem-Alexander echter vandaag het loodje legt, dan zijn zijn drie nakomelingen allen minderjarig. Als gevolg hiervan kan de oudste erfopvolger (Prinses Amalia), die Koningin wordt na het overlijden van Koning Willem-Alexander, het koninklijk gezag niet uitoefenen. Dit volgt uit art. 37 lid 1 sub a van de Grondwet. In de aanhef van dat artikellid staat dat in dat geval een regent het koninklijk gezag uitoefent, zolang Prinses Amalia nog geen achttien is geworden. Op grond hiervan zou het niet nodig zijn de Raad van State het koninklijk gezag uit te laten oefenen en zou in plaats van de Raad van State een te benoemen regent een nieuwe regering kunnen vormen. Deze regent moet echter worden benoemd bij de wet ingevolge art. 37 lid 2 van de Grondwet, dus door de formele wetgever. In geval van een aanslag op Prinsjesdag zijn echter de Staten-Generaal en de regering, die samen de formele wetgever vormen, aanwezig in de Ridderzaal en zullen de leden van beide organen het aardse bestaan verlaten indien de aanslagplegers enigszins capabel zijn bij het plegen van grote aanslagen. Een regent in plaats van de Raad van State als uitvoerder van het koninklijk gezag is dus niet mogelijk.5 Uiteindelijk kunnen we derhalve concluderen dat het inderdaad de Raad van State is die het voortouw zal nemen bij het opnieuw creëren van een landsbestuur, maar dit geldt ingevolge art. 37 lid 1 sub a Gw slechts als de oudste erfopvolger van de Koning minderjarig is. Als de oudste erfopvolger van de Koning namelijk meerderjarig is, is er geen regent nodig en oefent deze erfopvolger gewoon het koninklijk gezag uit. 

 Een andere mogelijke complicatie vormt het feit dat de Raad van State ook aanwezig is op Prinsjesdag. In de constructie dat de Raad van State het koninklijk gezag uitoefent wegens het ontbreken van een (meerderjarige) erfopvolger, is namelijk wel een essentieel vereiste dat de leden van de Raad van State nog leven na een aanslag op het landsbestuur op Prinsjesdag. Daarom is het nodig dat een of meerdere leden van de Raad van State niet in de Ridderzaal zijn op de derde dinsdag van september. Zij zijn dan in feite de designated survivors, die de voortgang van het bestuur van Nederland moeten verzekeren na een eventuele aanslag op ons landsbestuur.6 Dit verschilt van het plan van D66-Kamerlid Sneller, die in 2017 een voorstel indiende met als strekking het tot stand brengen van een wettelijke regeling over het designated survivor-concept.7 Bij de constructie waarin een of meerdere leden van de Raad van State de designated survivors zijn, is er namelijk geen wettelijke regeling nodig. Dit vloeit immers rechtstreeks voort uit de Grondwet. Elke derde dinsdag van september en elke andere datum waarop het gehele landsbestuur bij elkaar komt8 een minister designated survivor laten zijn, vergt daarentegen wél een wettelijke regeling.

 

Een nieuw parlement

We leven in Nederland in een democratie, dus naast een nieuwe regering kan ook een nieuw parlement nodig zijn ten gevolge van een eventuele aanslag op dit orgaan. Hier wordt het ingewikkeld, want minister-president Rutte heeft bij een debat in de winter van 2017 aangegeven dat bij het letterlijk verdwijnen van onze volksvertegenwoordiging de nieuwe volksvertegenwoordiging wordt gevormd door de gekozen personen die staan op de lijsten van de partijen. Dit zal dan allemaal geschieden conform de uitslag van de laatste verkiezingen.9 In een Kamerbrief bevestigde de minister-president dit.10 In deze visie van Rutte worden er dus geen nieuwe verkiezingen gehouden. Op grond van art. 30 lid 2 van de Grondwet moet de regering, die de Raad van State en de minister-president hebben gevormd na de aanslag, echter de Eerste en Tweede Kamer ontbinden en nieuwe verkiezingen houden als de Koning is overleden en er geen erfopvolger beschikbaar is.11 Vervolgens moet deze nieuwe samenstelling van de Staten-Generaal besluiten over de benoeming van een Koning. Zij kunnen eventueel met een gekwalificeerde meerderheid van stemmen een Koning benoemen. Van dit scenario moet men uitgaan in de extreme situatie van een aanslag op Prinsjesdag, aangezien daarbij zeker de Koning én mogelijk zijn opvolgers aanwezig zijn. We kunnen daarom concluderen dat de overwegingen van Rutte alleen van toepassing zijn als slechts Kamerleden komen te overlijden bij een aanslag en niet het gehele landsbestuur, onder wie de Koning. Wel geeft Rutte aan het einde van zijn overwegingen aan dat de Grondwet en nevenregelingen zoals de Kieswet voldoende soelaas bieden bij het wegvallen van (een deel van) het landsbestuur.12

 Echter, de visie van onze regeringsleider is slechts onjuist indien er na een secuur uitgevoerde Prinsjesdag-aanslag geen erfopvolger beschikbaar is. De kans dat dit het geval zal zijn, is momenteel echter zeer klein. Koning Willem-Alexander heeft namelijk zoals hierboven reeds aangegeven drie dochters, die momenteel geen tekenen vertonen die ons doen vermoeden dat er na een Prinsjesdag-aanslag geen erfopvolger van Koning Willem-Alexander beschikbaar is. Daarom is het op grond van art. 30 lid 2 van de Grondwet niet nodig dat de door de Raad van State na een aanslag gevormde regering de Eerste Kamer en Tweede Kamer ontbindt en nieuwe verkiezingen organiseert. Daaraan doet niet af dat de erfopvolger van de Koning eventueel niet het koninklijk gezag kan uitoefenen wegens minderjarigheid (art. 37 lid 1 sub a van de Grondwet), omdat art. 30 lid 2 van de Grondwet slechts een erfopvolger vereist, niet ook de bevoegdheid om het koninklijk gezag uit te oefenen. Vereist is wel dat de erfopvolger van de Koning niet aanwezig is op de plaats waar een mogelijke aanslag op de regering, het parlement, de Raad van State en andere belangrijke organen plaats zou kunnen vinden. Als we ervan uitgaan dat de erfopvolgers van de Koning, van wie momenteel de belangrijksten Amalia, Alexia en Ariane zijn, niet in de Ridderzaal zitten op Prinsjesdag, dan zijn zij de facto de aangewezen overlevers. De erfopvolgers van de ten gevolge van een aanslag op Prinsjesdag overleden Koning zullen evenwel niet de hoofdrol spelen bij het verzekeren van de continuïteit van het landsbestuur na het heengaan van alle aanwezigen in de Ridderzaal. In geval van afwezigheid van erfopvolgers van de Koning op Prinsjesdag en dus aanwezigheid van erfopvolgers van de Koning na een Prinsjesdag-aanslag zullen namelijk, zoals ik in deze blog weergeef, de Raad van State en de minister-president een nieuwe regering vormen.

 

Ongeschreven staatsnoodrecht

Hoe dan ook, uit het bovenstaande blijkt dat er in beginsel eventueel geen designated survivor-regeling nodig is in Nederland in geval van een Prinsjesdag-getinte aanslag, in ieder geval niet in de vorm van een aangewezen minister. Er is reeds een regeling, te weten de Grondwet, waarbij wel tenminste is vereist dat een of meerdere leden van de Raad van State aangewezen overlevers zijn. Daarenboven zou ook het ontbreken van een, meer of minder concrete, regeling nog geen aanleiding zijn voor een bestuurlijke ramp. Er is namelijk ook nog iets als ongeschreven staatsnoodrecht, welk recht overigens wel pas mag worden gebruikt als de Grondwet onvoldoende grondslagen biedt voor het  heropbouwen van het landsbestuur.13 Hierbij kijken verschillende hooggeplaatste ambtenaren ad hoc naar een oplossing die het beste is voor Nederland. Dit is wellicht zelfs nog een betere oplossing, aangezien bij het ongeschreven staatsnoodrecht de manier van aanpak beter kan worden aangepast aan de specifieke omstandigheden van het geval. 

 Het is waarschijnlijk ongeschreven staatsnoodrecht dat na een aanslag op het parlement, de regering, de Raad van State, de Koning et cetera meerdere hooggeplaatste ambtenaren bij elkaar komen in een crisisberaad. Voorbeelden hiervan zouden kunnen zijn: vertegenwoordigers van de verschillende ministeries, waaronder vooral het Ministerie van Defensie, en logischerwijs ambtenaren van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV).  In dit beraad overleggen zij over de beste manier om de continuïteit van het landsbestuur te waarborgen. Met name met het oog op het feit dat het niet democratisch gelegitimeerde ambtenaren zijn die na een dergelijke aanslag de belangrijke beslissingen zullen nemen, heeft D66-Kamerlid Sneller zijn voorstel voor een wettelijke regeling betreffende een designated survivor ingediend. Dit voorstel is vervolgens ook uitgevoerd tijdens de afgelopen Prinsjesdag. Evenwel was het geen direct democratisch gelegitimeerd parlementslid dat werd aangewezen als designated survivor, maar een minister, hoewel laatstgenoemde natuurlijk wel eerst is verkozen als Kamerlid en nu in een kabinet zit.

Hoogleraar Douwe Jan Elzinga noemt de collegialiteit in het Nederlandse staatsrecht als verklaring voor het feit dat de continuïteit van het landsbestuur zo onduidelijk is en is geregeld in een overlegstructuur.14 Daarin verschilt Nederland bijvoorbeeld van de Verenigde Staten, het land dat voor Sneller en vervolgens de coalitie de inspiratie is geweest voor de introductie van het designated survivor-concept. De Verenigde Staten kennen als gezag de direct democratisch gelegitimeerde president. Dat is één persoon, die de leiding heeft. Nederland kent een dergelijk systeem niet, waardoor het ook niet logisch is dat slechts één minister als designated survivor is aangewezen afgelopen Prinsjesdag. Wij hebben wel een staatshoofd, net als in de Verenigde Staten ook één persoon, maar ons staatshoofd, de Koning, heeft de facto nauwelijks macht, uiteraard op de zeer machtige bevoegdheid van het knippen van lintjes na. Bovendien is de opvolging van ons staatshoofd geregeld, namelijk in de Grondwet. De Koning is namelijk opvolgbaar (art. 25 van de Grondwet) en deze opvolging loopt via de familielijn, dus in beginsel is er ook geen sprake van onzekerheid over de vraag wie het volgende staatshoofd wordt, zoals dat wel het geval is in de Verenigde Staten, waar de designated survivor de opvolger van de president zal zijn. De andere organen in ons landsbestuur zijn collegiaal geregeld. Denk bijvoorbeeld aan de regering en het kabinet. In het kabinet heeft de minister-president de iure niet meer te zeggen dan de andere kabinetsleden, hoewel over de minister-president wel wordt gesproken als iemand die ‘primus inter pares’ (de eerste onder zijns gelijken) is.15 Dit laat zien dat de minister-president geen eigen bevoegdheden heeft, zoals de president van de Verenigde Staten wel heeft. We kunnen concluderen dat het benoemen van één designated survivor eventueel niet goed past in onze traditie en staatsstructuur inhoudende een collegiaal bestuur. Het ongeschreven staatsnoodrecht zorgt er daarentegen voor dat het collegiaal bestuur behouden blijft doordat vertegenwoordigers van verschillende belangrijke instanties na het sneuvelen van het landsbestuur bij elkaar komen teneinde een nieuw landsbestuur te vormen. Daarom is het ook een goede wens van Sneller om twee designated survivors te benoemen.16 Echter, Sneller heeft zich later gekeerd tegen zijn eigen wens om ook een parlementslid designated survivor te laten worden, samen met zijn collega-Kamerleden Van Wijngaarden en Kuik. Dit vanwege de reden dat het parlement niet met één mond praat, zoals de regering en het kabinet wel doen.17 Het bestaat uit 225 verschillende monden en niet uit één mond, op grond waarvan ‘zetelroof’ en ‘zetelafstand’ rechtens geen relevante begrippen zijn.18 Sneller c.s. wijzen op het feit dat een parlementslid in tegenstelling tot een kabinetslid onafhankelijk is en een eigen zetel heeft, op grond waarvan een parlementslid niet hoeft te dulden dat één persoon wordt aangewezen als aangewezen overlever. Een Kamerlid kan bijvoorbeeld een afwijkende mening geven ten opzichte van zijn of haar partijgenoten, terwijl dat not done is in het kabinet.19

 

CONCLUSIE

Uiteindelijk moet een keuze worden gemaakt. Gekozen kan worden om een of meerdere leden van de Raad van State aangewezen overlevers te laten zijn, waardoor een minister of parlementslid niet meer nodig is als designated survivor. Vanaf de Prinsjesdag van 2022 is een specifieke designated survivor niet meer nodig, aangezien Prinses Amalia, erfopvolger van Koning Willem-Alexander op grond van art. 25 van de Grondwet, dan meerderjarig is. Het enige wat zij dan hoeft te doen op de derde dinsdag van september vanaf het jaar 2022 is: niet in de Ridderzaal zijn. Het gevaar bestaat dan wel dat zij een makkelijker doelwit van terroristen wordt nu de designated survivor vooraf bekend is elke Prinsjesdag. Bij de constructie dat een of meerdere leden van de Raad van State, de regering of het parlement designated survivor zijn, is dat niet het geval. Dan kan immers elk jaar gerouleerd worden.20

Naast de opties betreffende de Raad van State en de erfopvolger van de Koning is de derde optie een of meerdere ministers als designated survivor(s). Het voordeel hiervan is dat ministers geacht worden boven de partijen te staan. Deze constructie is afgelopen Prinsjesdag gebruikt. Deze optie is eerlijker dan de vierde optie, te weten een of meerdere leden van de Eerste of Tweede Kamer. De vraag bij deze constructie is immers wie men moet aanwijzen als designated survivor(s). Er zal hoe dan ook sprake zijn van enige objectieve partijdigheid, hoe onpartijdig de aangewezen designated survivor(s) van de Eerste of Tweede Kamer ook moge(n) zijn. Hieraan doet niet af dat de kans op partijdigheid ook niet geheel verwaarloosbaar is in geval wordt besloten een of meerdere ministers designated survivor te laten zijn. Zoals we hierboven hebben gezien is Sneller momenteel tegen het concept waarbij een parlementslid designated survivor is, omdat elk parlementslid onafhankelijk en zelfstandig is. Daarom zou het oneerlijk zijn dat slechts één parlementslid designated survivor zou zijn, want de politieke partijen van wie de designated survivor geen lid is, zullen het hoe dan ook oneerlijk vinden.21

De vijfde optie en in mijn ogen zeker last but not least betreft het continueren of, zo u wil, heropbouwen, van het bij een tegen de staat gerichte terroristische actie weggevallen landsbestuur door middel van ongeschreven staatsnoodrecht. Hierbij wordt ad hoc gekeken naar de vraag hoe landsbestuur het beste opnieuw kan worden ingericht. Deze constructie heeft onder meer als voordelen dat er geen wettelijke regeling nodig is en vooral ook dat er beter kan worden gekeken naar en zo nodig kan worden aangepast aan de omstandigheden van het geval, hetgeen niet mogelijk is in geval van een wettelijke regeling.

Sluit ik af met de opmerking dat deze blog naast een MarcKrant-blog ook een studeerkamer-blog genoemd kan worden.22 De kans dat terroristen een succesvolle aanslag plegen op het landsbestuur op Prinsjesdag is immers zeer klein, laat staan de kans dat bij een dergelijke aanslag het gehele landsbestuur wordt weggevaagd. Er zullen vrijwel altijd enkele overlevers zijn. Laat dit overigens nu niet terroristen op bepaalde gedachten brengen…

 

 

Door: Michiel van Huizen

 

1. https://www.netflix.com/nl/title/80113647.

 

2. U.S. Code, title 3 (‘The President’), Chapter 1 (‘Presidential elections and vacancies’), section 19 (‘Vacancy in offices of both President and Vice President; officers eligible to act’), te vinden via https://www.law.cornell.edu/uscode/text/3/19.

 

3. ‘Nederland krijgt ‘designated survivor’ voor noodsituaties’, RTL Nieuws, 17 september 2018. Zie ook S. Alonso en M. Kranenburg, ‘Wie bestuurt het land als hier een bom valt?’, NRC, 16 september 2019.

 

4. Zie art. 42 lid 1 van de Grondwet en P.P.T. Bovend’Eert, ‘Wat te doen als de vijand de nucleaire optie loslaat op het Binnenhof?’, NJB 2018/449, 26 februari 2018. Bovend’Eert herhaalde deze visie in S. Alonso en M. Kranenburg, ‘Wie bestuurt het land als hier een bom valt?’, NRC, 16 september 2019.

 

5. Ik zal onder ‘Een nieuw parlement’ ingaan op de vervanging van het parlement.

 

6. P.P.T. Bovend’Eert, ‘Wat te doen als de vijand de nucleaire optie loslaat op het Binnenhof?’, NJB 2018/449, 26 februari 2018.

 

7.  Kamerstukken II 2017/18, 36, p. 9.

 

8. Zie hierover https://www.parlement.com/id/vh8lnhrpmxv9/verenigde_vergadering. In dit artikel gaat het over de vraag wanneer de Verenigde Vergadering (dat is: de Eerste Kamer en Tweede Kamer tezamen) bij elkaar komt, hetgeen nog niet hoeft te betekenen dat ook de voltallige regering en de Koning er dan zijn. Het komt zelden voor dat het gehele landsbestuur bij elkaar komt, behalve dus op Prinsjesdag.

 

9. Kamerstukken II 2017/18, 36, p. 20. In dit debat verdedigde Sneller zijn voorstel voor een designated survivor.

 

10. Kamerbrief over regelingen voor noodsituaties waarin politieke ambtsdragers voor onbepaalde tijd niet langer kunnen functioneren, Minister-President, 17 september 2018, 3221794, p. 1-2.

 

11. P.P.T. Bovend’Eert, ‘Wat te doen als de vijand de nucleaire optie loslaat op het Binnenhof?’, NJB 2018/449, 26 februari 2018. Zie ook P.P.T. Bovend’Eert, ‘Benoeming van een troonopvolger en van een Koning’, Tekst & Commentaar Grondwet en Statuut, Deventer: Kluwer 2018, art. 30 Gw (online, bijgewerkt 1 juli 2018).

 

12. Kamerbrief over regelingen voor noodsituaties waarin politieke ambtsdragers voor onbepaalde tijd niet langer kunnen functioneren, Minister-President, 17 september 2018, 3221794, p. 3.

 

13. P.P.T. Bovend’Eert, ‘Wat te doen als de vijand de nucleaire optie loslaat op het Binnenhof?’, NJB 2018/449, 26 februari 2018.

 

14. ‘Wie is de Nederlandse ‘designated survivor’?’, NOS, 19 januari 2017, onder ‘Staatsnoodrecht’.

 

15. Zie D.J. Elzinga, R. de Lange en H.G. Hoogers (bew.), Van der Pot, Handboek van het Nederlandse staatsrecht, Deventer: Kluwer 2014, p. 538.

 

16. ‘D66 wil twee Nederlandse ‘designated survivors’ voor rampspoed’, NOS, 19 december 2017, onder ‘Democratische legitimatie’.

 

17. Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Algemene Zaken (IIIA), de begrotingsstaat van het Kabinet van de Koning (IIIB) en de begrotingsstaat van de Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (IIIC) voor het jaar 2020, 35 300 III, nr. 4, brief van het presidium, onder ‘Afbakening opdracht’.

 

18. D.J. Elzinga, R. de Lange en H.G. Hoogers (bew.), Van der Pot, Handboek van het Nederlandse staatsrecht, Deventer: Kluwer 2014, p. 552.

 

19. Zie D.J. Elzinga, R. de Lange en H.G. Hoogers (bew.), Van der Pot, Handboek van het Nederlandse staatsrecht, Deventer: Kluwer 2014, p. 522 en 537.

 

20. Volgens Geerten Boogaard is dit laatste geen goed idee: S. Alonso en M. Kranenburg, ‘Wie bestuurt het land als hier een bom valt?’, NRC, 16 september 2019. Sneller vindt rouleren wel een goed idee: ‘Nederland krijgt ‘designated survivor’ voor noodsituaties’, RTL Nieuws, 17 september 2018, onder ‘Achter de hand’.

 

21. Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Algemene Zaken (IIIA), de begrotingsstaat van het Kabinet van de Koning (IIIB) en de begrotingsstaat van de Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (IIIC) voor het jaar 2020, Kamerstukken II 2019/20, 35 300, 4, onder ‘Afbakening opdracht’. Eerder betoogde Sneller nog anders: ‘D66 wil twee Nederlandse ‘designated survivors’ voor rampspoed’, NOS, 19 december 2017.

 

22.  Ik wil hiermee overigens uiteraard niet het lot een bepaalde wending geven.

 

 

 

 

 

 

 

Agenda

Vakgroepdiner

Ons jaarlijks diner met de Staats- en Bestuursrecht vakgroep is weer gepland! Interessante gesprekken onder het genot van een heerlijk driegangenmenu. Daarnaast natuurlijk netwerken met medestudenten en je docenten leren kennen! Meld je aan door een...

Vind je droombaan: Workshop Young Talent Factory

Wat zijn jouw mogelijkheden op de arbeidsmarkt? Kom erachter hoe jouw droombaan eruit ziet en wat jouw unieke talenten zijn tijdens deze workshop bij Young Talent Factory. Na afloop kun je de eerste stap richting jouw droombaan zetten! De workshop vindt...

Kroegcollege Benthem-arrest

Iedere rechtenstudent kent het Benthem-arrest, waarin het EVRM oordeelde dat een Kroonberoep zoals wij dat in Nederland kenden, in strijd is met artikel 6 lid 1 EVRM. Het arrest heeft dan ook een grote invloed gehad op het Nederlandse bestuursprocesrecht....

RECENTE POSTS

Het Benthem-arrest

Het Benthem-arrest

Als rechtenstudent stamp je diverse arresten met bijbehorende rechtsregels in je hoofd. Wat we ons wellicht niet direct realiseren is dat er achter deze rechtsregels ook een persoon schuil gaat. Neem het Benthem-arrest. Dit arrest zal menig rechtenstudent niet onbekend voorkomen. Hierin oordeelde het EVRM dat het Kroonberoep, zoals wij dat in Nederland kenden, in strijd is met artikel 6 lid 1 EVRM. Het arrest heeft dan ook een grote invloed gehad op het Nederlandse bestuursprocesrecht. Maar wie is de heer Benthem eigenlijk en wat voor invloed heeft deze uitspraak op hem persoonlijk gehad? Professor Herman Bröring zal vanavond tijdens ons kroegcollege hier meer over vertellen. Daarnaast heeft professor Bröring een interessante blog geschreven over zijn ontmoetingen met de heer Benthem, welke wij jullie niet willen onthouden. 

De uiteenlopende werkzaamheden van een RUG-docent: een interview met Michiel Duchateau

De uiteenlopende werkzaamheden van een RUG-docent: een interview met Michiel Duchateau

Voor een nieuwe MarcKrant Blog heeft Sophie Mein bij de vakgroep Michiel Duchateau uitgebreid geïnterviewd over zijn (studie)loopbaan, zijn werkweek en zijn werk als docent. De heer Duchateau is als docent verbonden aan de vakgroep Staats- en Bestuursrecht en Bestuurskunde (SBB) van de Rijksuniversiteit Groningen. Hij doceert verschillende vakken, die onder andere deel uitmaken van het Honoursprogramma en de master Staats- en Bestuursrecht. Daarnaast is de heer Duchateau voorzitter van de faculteitsraad.

De Wob en Whatsapp

De Wob en Whatsapp

Menig ambtenaar zal enigszins verbaasd met zijn ogen hebben geknipperd na het lezen van de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State in de WhatsApp-uitspraak. De Afdeling heeft recent besloten dat WhatsAppberichten van ambtenaren onder de Wob vallen, of deze nu op een werktelefoon of een privételefoon staan. Hiermee gaat de Afdeling een stapje verder dan de Rechtbank Midden-Nederland, die zich beperkte tot WhatsAppberichten die zich bevinden op zakelijke telefoons. Maar hoezo is een WhatsAppbericht een document in de zin van de Wob? En berusten dergelijke berichten onder een bestuursorgaan? Sophie Perlot gaat in dit artikel geeft in op hoe de Rechtbank en de Afdeling tot dit oordeel zijn gekomen, waarbij zij afsluit met enige opvattingen over deze uitspraak.

This error message is only visible to WordPress admins

Error: API requests are being delayed for this account. New posts will not be retrieved.

There may be an issue with the Instagram access token that you are using. Your server might also be unable to connect to Instagram at this time.

Error: No posts found.

Make sure this account has posts available on instagram.com.

Click here to troubleshoot