5G: Een ironische snelheidsstrijd 


“Draadloze communicatie is niet langer slechts ‘nice to have’, maar inmiddels ‘need to have’.” Deze conclusie werd getrokken uit meerdere discussierondes die uiteindelijk leidden tot de Nota Frequentiebeleid 2016.1 Het citaat is tekenend voor de huidige situatie. De maatschappij kan niet meer zonder mobiel internet en de vraag naar snellere en betere verbinding is groot. Het nieuwe 5G-netwerk zal hieraan moeten voldoen, maar de uitrol blijkt gepaard te gaan met een groot aantal problemen. Zo verstoren de 5G-signalen een afluistersatelliet in het Friese Burum omdat ze op dezelfde frequentie opereren,2 en lopen momenteel rechtszaken in verband met vermoedelijk schadelijke straling.3 Hoewel het te ver gaat om al deze onderwerpen hier te behandelen, voel ik mij geroepen ze even te benoemen, aangezien de Nederlandse overheid alle zeilen bijzet om de uitrol zo snel mogelijk te laten plaatsvinden. Het is daarom dat zij de actuele discussie over de vraag of het Chinese bedrijf Huawei daarbij een rol mag spelen het liefst vroeger afhandelt dan later.4

  

Wat is 5G? 

5G staat voor de 5e generatie van mobiele netwerken. Het is opvolger van onder andere 4G, waar de meeste mensen bekend mee zullen zijn. Deze netwerken hebben als doel om de consument waar dan ook internet aan te bieden, ook als er geen wifi beschikbaar is. Zo kunnen apps en voorzieningen gebruik blijven maken van het internet. 4G functioneert met behulp van speciale zendmasten, die een bereik van ongeveer 35 kilometer hebben.5 Aangenomen dat het apparaat 4G ondersteunt, betekent dit dat je binnen een straal van 35 kilometer gebruik kan maken van het mobiele netwerk. 4G heeft echter wel zijn beperkingen ten opzichte van 5G. Zij is een stuk trager, namelijk gemiddeld 40 Mbps of 5 MB per seconde.6 In verschillende sectoren, zoals de zorg, biedt 5G mogelijkheden die 4G simpelweg niet kan geven, omdat het ongeveer vijftig keer zo snel is.  

Deze verhoogde snelheid is mogelijk door de hogere frequentie waarvan het 5G-netwerk gebruik maakt. Een hogere frequentie betekent echter wel dat de antennes een lager bereik hebben. In tegenstelling tot 4G moet je je wat 5G betreft bevinden in een straal van niet meer dan een kilometer van de zendmast, afhankelijk van de frequentie. Om ervoor te zorgen dat 5G in de praktijk kan worden gebracht zijn er erg veel kleine antennes vereist. Deze zogenaamde ‘small cells’ zullen op drukbezochte plekken worden geïnstalleerd; denk aan bushokjes en lantaarnpalen.7  

Er moet dus nog het een en ander gebeuren. Het beoogde 5G-netwerk moet functioneren op meerdere frequenties. Deze frequenties zijn schaars, waardoor veilingen plaats zullen vinden om deze te verdelen.8 Een particulier kan dus niet zomaar zijn 5G-antennes gaan opstellen. Naar verwachting zullen telecombedrijven KPN, T-Mobile en Vodafone deze strijd aangaan.9 Het probleem is dat deze bedrijven geen beschikking hebben over 5G-technologie en deze ergens anders vandaan moeten halen. De vaakst genoemde bedrijven om deze technologie te leveren zijn de Scandinavische bedrijven Ericsson en Nokia, en het Chinese Huawei. Het aanbod van het Chinese bedrijf is aantrekkelijk, aangezien het goedkoper is dan zijn Europese concurrent, en daarbij ook van betere kwaliteit.10 Het bedrijf wordt echter verdacht van spionage, waardoor de Verenigde Staten hoge druk uitoefenen op Europese landen om Huawei te weren uit het 5G-netwerk. In China is namelijk een wet in werking waaruit volgt dat netwerkbedrijven verplicht zijn hun data in eigen land op te slaan en vrij te geven aan de overheid wanneer deze daar een gegronde reden voor heeft.11 Dit maakt de keuze om Huawei te gebruiken een controversiële.

  

De beslissing van Nederland 

Op 5 december vorig jaar publiceerde de Nederlandse regering haar antwoord op het probleem. Zij stelt bij algemene maatregel van bestuur dat de Minister van Economische Zaken en Klimaat aan telecommunicatiebedrijven een verplichting kan opleggen om bij het aanleggen van kritieke onderdelen van het 5G-netwerk geen gebruik te maken van apparatuur van bepaalde partijen. Om te oordelen of van een dergelijke partij sprake is, zijn twee criteria geformuleerd.12 Ten eerste valt een partij hieronder wanneer van hem bekend is of gronden zijn te vermoeden dat deze de intentie heeft het in Nederland aangeboden netwerk te misbruiken of uit te laten vallen. Een tweede mogelijkheid is wanneer niet de partij zelf die intentie heeft, maar nauwe banden bestaan tussen hem en een andere instantie die deze intentie wel bezit. Hiervoor is het voldoende als er gronden zijn waaruit men kan afleiden dat deze band bestaat. 

Hoewel de naam niet expliciet genoemd wordt, kan men, met de reeds genoemde Chinese wetgeving in het achterhoofd, vermoeden dat deze regelgeving specifiek dient om Huawei buiten de deur te houden.13 Dit kan problematisch zijn voor KPN en T-Mobile. KPN was al begonnen met het installeren van Huawei-apparatuur voordat het eerdergenoemde besluit was genomen, en T-Mobile heeft zijn 4G-netwerk compleet laten verzorgen door Huawei (dus plannen voor een eventueel 5G-netwerk zijn niet uitgesloten).14 De Nederlandse overheid heeft overigens in een Kamerbrief gereageerd en ontkend dat de amvb ziet op het specifieke weren van Huawei.15  

Het verdient aandacht om te vermelden dat deze regelgeving alleen ziet op ‘kritieke onderdelen’ van het 5G-netwerk. Dit impliceert dat onderdelen die voor het netwerk niet van kritiek belang zijn, in principe door Huawei geleverd mogen worden. Dit roept ook de discussie op in hoeverre een verbod daadwerkelijk een positief effect zal hebben op het weren van spionage. Ik laat deze discussie verder buiten beschouwing. 

De partij die hier de grootste wonden mag likken, is Huawei zelf. Zij heeft in het buitenland al kennis gegeven zich niet bij soortgelijke uitsluitingen neer te zullen leggen. In Amerika is kort geleden de subsidiestroom stopgezet aan bedrijven die gebruik maken van hun apparatuur, en hiertegen is een rechtszaak aangespannen. Ook zijn ze in beroep gegaan tegen de uitbanning van hun bedrijf, een zaak waarin op het moment van schrijven het hoger beroep van Huawei is afgewezen.16 De vraag rijst hoe een Nederlandse bestuursrechter zich over een dergelijke zaak zou uitlaten.

  

Het oordeel van de bestuursrechter 

In het geval van een veiling zouden Nederlandse telecombedrijven een aanvraag moeten doen voor een frequentievergunning door middel van bieden. Wanneer zij bij het aanleggen van het netwerk gebruikmaken van Huawei-apparatuur zal de vergunning wellicht worden afgewezen. In dat geval is deze afwijzing een beschikking, volgend uit art. 1:3 lid 2 Awb. Tegen dergelijke beschikkingen staat bezwaar en beroep open.17 Hoe moet een bestuursrechter oordelen over een beroep ingesteld door Huawei?18 

Het belanghebbendebegrip 

Wanneer Huawei in beroep gaat tegen het besluit, is van belang of zij is te kwalificeren als belanghebbende ex. art. 1:2 Awb. Hiervoor is onder andere een rechtstreeks belang vereist. De vraag of Huawei daaraan voldoet is een relevante, aangezien dit niet noodzakelijkerwijs voor de hand ligt. 

In de rechtspraak wordt een onderscheid gemaakt tussen een rechtstreeks belang en een afgeleid belang. Een afgeleid belang is een belang dat men kan ontlenen van een andere belanghebbende. Het hebben van een afgeleid belang zorgt ervoor dat je niet als belanghebbende te kwalificeren bent. Bij een weigeringsbesluit stond in eerste instantie vast dat wanneer een ander persoon beroep instelt dan degene tegen wie het besluit gericht is, deze hoogstens een afgeleid belang had.19 Dit zou betekenen dat Huawei geen belanghebbende kan zijn, zij doet immers een beroep op een afwijzing gericht tot een Nederlands telecombedrijf. A-G Widdershoven heeft in een conclusie vijf vuistregels geformuleerd om te kijken of er sprake is van een afgeleid belang.20 Voornamelijk de vierde vuistregel is relevant: een afgeleid belang kan worden tegengeworpen aan een derde wanneer deze parallel loopt met dat van de eerstbetrokkene en dit belang uitsluitend via een contractuele relatie tussen beide partijen met dat besluit betrokken is. Dat de belangen van Huawei en het telecombedrijf parallel lopen, is evident. De vraag is dan of het belang van Huawei uitsluitend bestaat uit haar contractuele relatie met het telecombedrijf.  

In de praktijk oordeelt de Centrale Raad van Beroep (hierna: CRvB) op dit punt zeer streng. Uit de huidige jurisprudentie21 blijkt dat wanneer een partij zijn belang ontleent aan de contractuele relatie met de direct-belanghebbende, dit als een afgeleid belang wordt beschouwd.22 Dit zou betekenen dat Huawei slechts een afgeleid belang heeft in de procedure. Het is het vermelden waard dat deze uitspraken niet vrij waren van kritiek.23 Naar mijns inziens is in deze kwestie de reden tot twijfel nog een stap groter. Anders dan in de aangehaalde rechtspraak, is de reden om de vergunning af te wijzen de contractuele relatie tussen Huawei en de telecomprovider zelf. Het telecombedrijf ziet zijn vergunning geweigerd worden omdat zij een contractuele relatie heeft met Huawei. In die zin heeft Huawei een breder belang dan de telecomprovider: zij wordt geweigerd om wie zij is, terwijl het telecombedrijf wordt geweigerd omdat zij gebruikmaakt van de diensten van Huawei. Daarbij is van belang dat, hoewel de amvb het niet met expliciete bewoordingen vermeld, deze feitelijk alleen op Huawei slaat. Huawei heeft dus een eigen belang bij de procedure (wat ook kan worden onderscheiden van andere 5G-leveranciers), dat verder strekt dan dat van het telecombedrijf. Bovendien beschikken Nederlandse telecomproviders niet over de benodigde middelen om het 5G-netwerk zelfstandig te leveren, dus zijn zij genoodzaakt om met een dergelijke partij als Huawei in zee te gaan Dit maakt een contractuele relatie tussen een telecombedrijf en een 5G-leverancier onvermijdelijk. De amvb, en tegelijkertijd een afwijzing op grond hiervan, ziet dus naar zijn aard altijd op de contractuele relatie tussen deze twee partijen. Om deze redenen teert het belang van Huawei niet enkel op de contractuele relatie tussen het telecombedrijf en haarzelf.24 Dit maakt de uitspraak die de rechter zal doen over de ontvankelijkheid van Huawei uitermate interessant. 

Exceptieve toetsing 

De uitgevaardigde amvb is een algemeen verbindend voorschrift (hierna: avv).25 Zij ziet namelijk niet op een specifiek geval, maar is op alle rechtssubjecten van toepassing. Op grond van art. 8:3 lid 1 sub a Awb is bezwaar maken tegen een avv niet mogelijk. De exceptieve toetsing biedt voor Huawei in dat geval uitkomst. Ervan uitgaande dat Huawei ontvankelijk wordt verklaard in haar beroep, kan de rechter de regeling die als grondslag wordt gebruikt toetsen op rechtmatigheid. In de zogenaamde 1 juli-uitspraken26 is een nieuwe norm gesteld aan de exceptieve toetsing van een avv aan algemene rechtsbeginselen. De intensiteit van deze beoordeling van de bestuursrechter is afhankelijk van de beslissingsruimte die het vaststellend orgaan toekomt.27 In ons geval is de avv vastgesteld door de regering. Deze heeft een zeer hoge mate van beslissingsruimte. Verder moet worden gekeken naar de belangen die door de regeling in kwestie worden gewaarborgd.28 In dit geval is dat de bescherming van de nationale veiligheid en openbare orde.29 Omdat dit een zeer zwaarwegend belang is, zal het belang van Huawei om de regeling opzij te zetten ook zeer zwaar moeten zijn. Met de 1 juli-uitspraken in het achterhoofd zal de rechter een beroep op de algemene rechtsbeginselen erg terughoudend moeten beoordelen. Het is namelijk niet aan hem om de belangenafweging van de wetgever zelf nogmaals te maken.  

Uit een conclusie van A-G Widdershoven blijkt dat de rechter het voorschrift aan zowel de formele als de materiële rechtsbeginselen moet toetsen.30 De materiële rechtsbeginselen die hier een rol zouden kunnen spelen zijn in mijn ogen het gelijkheidsbeginsel en het vertrouwensbeginsel. Het gelijkheidsbeginsel is enkel van toepassing wanneer het gaat om gelijke gevallen. Dit zou dan moeten zijn wanneer een vergunning niet wordt afgewezen terwijl vergelijkbare omstandigheden als bij Huawei van toepassing zijn. Aangezien de wet enkel lijkt te zien op Huawei, kan men zich momenteel geen dergelijke partij voorstellen. Het vertrouwensbeginsel zou van toepassing kunnen zijn in het geval dat Huawei al is begonnen met het aanleggen van het netwerk, zoals momenteel gebeurt bij KPN31. Gezien de complexe materie en de hoge belangen bij zowel de overheid als de burger, denk ik dat de rechter dit argument niet zwaarwegend genoeg zal achten. Dit zal tot gevolg hebben dat de rechter de amvb niet buiten toepassing zal verklaren. 

Bewijskwestie 

Een andere vraag is of Huawei wel daadwerkelijk uitgesloten kan worden op grond van de amvb. Er is namelijk geen concreet bewijs dat Huawei ook de genoemde band met de Chinese overheid heeft, en dat deze ook echt data naar haar doorspeelt.32 De reeds aangehaalde Chinese wet zou een reden kunnen zijn om een redelijk vermoeden aan te nemen. Huawei ontkent dit echter, net zoals de Chinese overheid.33 Het is denkbaar dat de rechter oordeelt dat het bewijs tegen Huawei niet voldoende kan worden geacht om de vergunning op grond van deze regeling in te trekken. Naar alle waarschijnlijkheid zal de zaak in dat geval worden teruggewezen naar het bestuursorgaan om een nieuw besluit te nemen. 

Schaarse vergunningen 

De grootste complicatie zal zich naar mijn mening voordoen in de vorm van de vergunning zelf. Frequentievergunningen worden door de overheid aangeduid als schaarse vergunningen.34 De schaarse vergunning wordt omschreven als een ‘vergunning waarvan er maar één of een beperkt aantal kan worden verleend, terwijl er meerdere potentiële aanvragers zijn’.35  Het eerste zinsdeel past perfect in onze 5G-kwestie. Aangezien er maar een paar frequenties zijn waarop 5G kan opereren, is het aantal mogelijke aanbieders nooit meer dan het maximale aantal van deze frequenties. Het tweede zinsdeel kan echter een probleem opleveren. In ons land zijn er, sinds de fusie van Tele2 en T-Mobile, momenteel drie telecombedrijven actief waarvan bekend is dat zij betrokken willen zijn bij de uitrol van het 5G-netwerk.36 Dit zijn T-Mobile, KPN en Vodafone/Ziggo. In een rapport van de ACM is daarbij ook geadviseerd dat het minimale aantal telecombedrijven die een 5G-netwerk kunnen aanbieden drie moet zijn.37 Dit is om monopolies te voorkomen en zodoende de marktwerking te waarborgen. Wanneer er minstens drie bedrijven een vergunning moeten krijgen en er maar drie potentiële kandidaten zijn, kan men dan nog stellen dat de frequentievergunning daadwerkelijk schaars is? Uit de definitie van Van Ommeren blijkt van niet, er zijn namelijk minder/evenveel aanvragers als beschikbare vergunningen. Dit kan van belang zijn voor de positie die het telecombedrijf inneemt tegenover de overheid. Een schaarse vergunning impliceert namelijk een bepaalde waarde. Deze kan dalen wanneer het aanbod om vergunningen af te nemen lager is dan de vraag. Daarbij kan ik ook mijn vraagtekens zetten bij de beslissing om de hoogdrempelige veilingverdeling toe te passen in plaats van de vergelijkende toets. De vergelijkende toets functioneert op een soortgelijke wijze als de veiling, maar schrapt het financiële aspect.38 De vergunningsaanvragen worden dan vergeleken en gegeven aan de kandidaat die het bestuursorgaan het meest geschikt acht. In 1995 is deze vorm al toegepast op frequentievergunningen, toentertijd met betrekking op GSM.39 Beide vragen zouden kunnen leiden tot op zichzelf staande artikelen op deze blog, vandaar dat ik hier niet dieper op in zal gaan. 

Belangen overheid 

Nederland heeft meerdere keren gezegd niet achter te willen lopen met de ontwikkelingen betreffende 5G.40 Het is om die reden de vraag of het voorschrift niet het doel tegenstaat dat ze graag wil bereiken. Het is van belang dan te kijken naar de huidige marktsituatie. Zoals gezegd zijn er maar drie potentiële kandidaten voor de frequentievergunningen. Dit betekent dat als de Nederlandse overheid een snelle uitrol van 5G wenst, zij afhankelijk is van deze drie partijen. Zolang de belangen van de overheid en de telecombedrijven parallel lopen is er geen probleem, maar men kan zich afvragen wat er gebeurt in het geval dat deze hypothetische procedure zich daadwerkelijk voordoet. De overtreders een halt toeroepen op grond van de amvb zou een vertraging opleveren in de 5G-uitrol. Daarbij is Huawei zowel goedkoper als van betere kwaliteit, en dus interessanter voor de telecombedrijven. Het feit dat de overheid de medewerking van de telecombedrijven tot op zekere hoogte vereist, betekent dat slechts de amvb naar alle waarschijnlijkheid niet voldoende zal zijn om Huawei buiten de deur te houden.41

 

Conclusie

5G is de nieuwste trend op het gebied van draadloze communicatie. Nederland wil het liefst niet achterblijven met deze ontwikkelingen. Huawei, het bedrijf met de beste prijs-kwaliteitsverhouding, ligt echter onder vuur wegens vermoedelijke spionage. De Nederlandse overheid heeft een amvb uitgevaardigd om dit bedrijf te weren, maar of deze zijn vruchten af zal werpen valt nog te bezien. Het gebrek aan bewijs en gebrek aan potentiële partijen, zowel telecommunicatiebedrijven voor het leveren van het 5G-netwerk als bedrijven die deze technologie verschaffen, zorgen ervoor dat het optieveld voor de staat niet heel ruim is. De wet lijkt meer een poging van Nederland om iedereen tevreden te houden: de Verenigde Staten, de telecommunicatiebedrijven, de burgers, en zelfs Huawei, aangezien ze niet compleet zijn uitgesloten van het netwerk. Hierbij is zij misschien zichzelf vergeten. In een wereld waarin het versturen en het ontvangen van data steeds sneller moet, probeert Nederland hijgend dit moordende tempo bij te houden. In haar haast laat zij steekjes vallen, die in wellicht lange juridische procedures moeten worden opgelost. Dit met de ietwat bedroevende wetenschap dat alle geleverde inspanningen misschien wel voor niks zijn geweest en enkel een vertragend effect hebben opgeleverd. Kortom: de 5G-uitrol is een ironische snelheidsstrijd waarbij uit het oordeel van de bestuursrechter zal blijken of de Nederlandse overheid wint of verliest.

 

Door: Rik Groteboer

 

1. Nota Frequentiebeleid 2016 (Beleidsnota van de Minister van Economische Zaken), bijlage bij Kamerstukken II 2016/17, 24095, nr. 409, p. 42.

2. Handelingen ll 2018/19, nr. 102, item 140.

3. J. Rutgers, ‘Netwerk voor snel mobiel netwerk in Apeldoorn op losse schroeven’, De Stentor 27 september 2019.

4. Handelingen ll 2018/19, nr. 102, item 140.

5. ‘4G-netwerk: wat is het en wat is er voor nodig’, www.4g.nl/4g-netwerk.

6. P. Boyland, ‘The Netherlands, Mobile Network Experience Report March 2019’, OpenSignal.

7. R. Mens, ‘5G in Nederland: Dit doen onze providers’, One More Thing 18 mei 2018.

8. Nota Mobiele Communicatie 2019 (Beleidsnota van de Minister van Economische Zaken en Klimaat), bijlage bij Kamerstukken ll 2018/19, 20495, nr. 478, p. 3.

9. Nota Mobiele Communicatie 2019, p. 6.

10. P. de Waard, ‘Geen bedrijf ter wereld kan het 5G-netwerk van Huawei evenaren, heeft Europa nog een alternatief?’, Volkskrant 1 mei 2019.

11. 23 januari 2002, ECLI:NL:CRVB:2002:AD9259; CRvB 31 oktober 2002, ECLI:NL:CRVB:2002:AF0226, AB 2003/62.11. China Internet Security Law, Article 9.

12. Artikel 2 van de wet van 28 december 2019, Stb. 2019, 457.

13. M. Duursma, ‘Algemene Maatregel van Bestuur kan alleen op Huawei slaan’, NRC 6 december 2019.

14. M. Duursma, ‘Algemene Maatregel van Bestuur kan alleen op Huawei slaan’, NRC 6 december 2019.

15. Brief van de Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat van 3 februari 2020, DGBI-DE / 20000727.

16. ‘U.S. judge rejects Huawei challenge to federal law restricting its business’, Reuters 18 februari 2020.

17. In het vervolg van het artikel ga ik uit van een geldig doorlopen bezwaarprocedure.

18. De mogelijkheid dat de telecombedrijven (KPN/VodafoneZiggo/T-Mobile) gaan laat ik hier buiten beschouwing.

19. ABRvS 8 juni 2015, ECLI:NL:RVS:2005:AT6959.

20. CRvB 7 november 2018, ECLI:NL:CRVB:2018:3474 (concl. A-G Widdershoven).

21. CRvB 23 januari 2002, ECLI:NL:CRVB:2002:AD9259; CRvB 31 oktober 2002, ECLI:NL:CRVB:2002:AF0226, AB 2003/62.

22. CRvB 7 november 2018, ECLI:NL:CRVB:2018:3474 (concl. A-G Widdershoven), r.o. 6.5. 

23. R.J.N. Schlössels, annotatie bij CRvB 23 januari 2002, ECLI:NL:CRVB:2002:AD9259; H.E. Bröring, annotatie bij CRvB 31 oktober 2002, ECLI:NL:CRVB:2002:AF0226, AB 2003/62.

24. Hoewel Huawei ook nog de mogelijkheid heeft te procederen bij de civiele rechter, wordt deze hier buiten beschouwing gelaten. 

25. Ook wanneer Huawei niet-ontvankelijk wordt verklaard, zijn komende punten reeds relevant wanneer het telecombedrijf in beroep gaat, of wanneer Huawei beroep instelt bij de civiele rechter. 

26. CRvB 1 juli 2019, ECLI:NL:CRVB:2019:2016; CRvB 1 juli 2019, ECLI:NL:CRVB:2019:2017; CRvB 1 juli 2019, ECLI:NL:CRVB:2019:2018; CRvB 1 juli 2019, ECLI:NL:CRVB:2019:2019 (1 juli-uitspraken).

27. CRvB 1 juli 2019, ECLI:NL:CRVB:2019:2016, r.o. 7.5.1.

28. CRvB 1 juli 2019, ECLI:NL:CRVB:2019:2016, r.o. 7.5.1.

29. Wet van 28 december 2019, Stb. 2019, 457, Aanleiding.

30. ECLI:NL:RVS:2017:3557 (conc. A-G Widdershoven).

31. M. Duursma, ‘Algemene Maatregel van Bestuur kan alleen op Huawei slaan’, NRC 6 december 2019.

32. ‘AIVD vindt geen bewijs voor spionage door Huawei via achterdeur bij KPN’, Nu.nl 29 oktober 2019.

33. Ken Dilanian, ‘U.S. officials: Using Huawei tech opens door to Chinese spying, censorship’, NBCNews 14 februari 2020.

34. Nota Mobiele Communicatie 2019, par. 3.1.

35. F.J. van Ommeren, Schaarse Vergunningen 2014, par. 1.2 (online geraadpleegd).

36. Nota Mobiele Communicatie 2019, par. 2.2.

37. OPTA, ‘Analyse mobiele communicatiemarkten‘, Den Haag: 3 november 2010.

38. Van Ommeren 2014, par. 2.1.

39. Van Ommeren 2014, par. 2.1.

40. Handelingen ll 2018/2019, nr. 102, item 40.

41. Een subsidieregeling is dan ook niet uitgesloten.

 

Agenda

Lustrumborrel

Op 17 maart 2020 bestaat Frederik van der Marck precies 35 jaar💜 Dit moet natuurlijk gevierd worden in de vorm van een huisfeest! Praat bij met je oude bestuursleden en maak kennis met nieuwe leden! Stuur ons een mailtje via bestuur@frederikvandermarck.nl of stuur ons...

Kantoorbezoek Dirkzwager

Ga met ons mee naar Dirkzwager en zie zelf hoe het eraan toe gaat in dit prachtige advocatenkantoor! Opgeven kan door een mailtje te sturen naar: activiteitencommissiefrederik@gmail.com! *Voor de mensen die geen week OV hebben, worden de reiskosten vergoed!* Het...

Werkbezoek Pro Facto

Altijd al benieuwd geweest hoe Pro Facto er van binnen uitziet? Meld je snel aan via de activiteitenmail en leer Pro Facto kennen!

RECENTE POSTS

De transparantieaspecten van het Systeem Risico Indicatie

De transparantieaspecten van het Systeem Risico Indicatie

Het SyRI-systeem is ontwikkeld om effectiever fraude te bestrijden met uitkeringen,
toeslagen, belastingen en arbeidswetten. Veel rond het systeem is geheim. De rechtbank Den Haag heeft op 5 februari jongstleden geoordeeld dat de inzet van dit systeem in strijd wordt geacht met art. 8 EVRM. In deze blog wordt specifieker ingegaan op de transparantie van het systeem.

Reisblog Edinburgh

Reisblog Edinburgh

Het is inmiddels een tijdje geleden dat Frederik van der Marck met een aantal leden naar Edinburgh is afgereisd. We hebben vier dagen mogen genieten van het mooie Schotland en hebben zoveel mogelijk gedaan om de cultuur wat beter te leren kennen. Natuurlijk zijn er ook activiteiten ontplooid met betrekking tot het staats- en bestuursrecht. Om iedereen een proefje van de reis te geven, volgt hier een uiteenzetting van wat dag tot dag is beleefd. 

Een dag in de praktijk

Een dag in de praktijk

De meeste rechtenstudenten zullen gedurende de studie een baan in een bepaald rechtsgebied aspireren. Een togaberoep staat hierbij hoog in de ranglijst. Maar hoe weet je precies wat deze praktijk inhoudt? Commissielid Chris van de Marckrant zoekt het uit en loopt een dag mee met een advocaat.

This error message is only visible to WordPress admins

Error: API requests are being delayed for this account. New posts will not be retrieved.

There may be an issue with the Instagram access token that you are using. Your server might also be unable to connect to Instagram at this time.

Error: No posts found.

Make sure this account has posts available on instagram.com.

Click here to troubleshoot